![]() |
||||||||
|
Home | Sitemap |
|
|||||||
|
ßhd¨ia id,sySka ^ieoeyeñkaf.a u,a Whk& |
||||||||
|
باب التوبة mdvu -2- CIudj b,a,Su ^;õndj&
قَالَ
العلماءُ : التَّوْبَةُ وَاجبَةٌ مِنْ كُلِّ ذَنْب ، فإنْ كَانتِ المَعْصِيَةُ
بَيْنَ العَبْدِ وبَيْنَ اللهِ تَعَالَى لا تَتَعلَّقُ بحقّ آدَمِيٍّ فَلَهَا
ثَلاثَةُ شُرُوط : iEu mdm l%shdjla i|ydu ;õnd lr ^laIudj b,a,d& mdmfhka ñoSu wksjd¾h nj wd.ñl úYdrohska m%ldY lr;s' ñksiqkaf.a whs;sjdislï W,a,x>kh lÍï iïnkaO fkdjk wfkl=;a ^w,a,dyaf.a& ksfhda.hkag msgqmdñka isÿ l< mdmhka i|yd laIudj b,a,Su iïnkaOfhka fldkafoais ;=kla we;' 1' ;ud fuf;la lrñka isá mdmfhka iïmQ¾Kfhka je,lSu' 2' ;u mdmhka .ek ^i;HjYfhkau ys; WKqù& miq ;eú,s ùu' 3' ñka u;= tjeks mdmhla fkdlrk njg iaÒr ;SrKhlg meñKSu' fuu fldkafoais ;=fkka tlla fyda bgq fkdjQ l, ;õndj ms<s fkd.efka ñksiqkaf.a uQ,sl whs;Skag ydkshla lr we;akï by; ioyka fldkafoais ;=kg wu;rj y;rfjks fldkafoaishl=;a bgq l< hq;=h' 4' ñksiqkaf.a whs;sjdislï W,a,x>kh lr we;akï Tyqf.a whs;sh ysñlroSu' tkï(- hful=f.a fohla fidrdf.k fyda jxpdlrf.k isà kï th whs;slreg Ndrosh hq;=h' flkl=f.a pß;h fl<ik m%ldYhla lr we;akï thg iqÿiq o~qju ú|Su fyda wod< mqoa.,hdf.ka iudj .ekSu' hï flfkla .ek ´md¥mhla l:d lr we;akï wod< mqoa.,hdf.ka laIudj .ekSu'
ish¨u mdmhkaf.ka —;õnd˜ ^mdmlaIudj wehoSu& lr CIudj b,a,d isáh hq;=h' iuyr mdmhkag muKla CIudj b,a,Su lf<d;a ta mdmhkag muKla CIudj ,efnkq we;ehs hkak —wya¨,a yla˜ kue;s i;HjdoSkaf.a u;hhs' mõj,g CIudj b,a,sh hq;= njg l=¾wdka" yoSia yd bcaudjkayS^bia,dóh úh;=kaf.a iduQysl kS;sh&meyeos,s idOl yd idlaIs we;' قَالَ الله تَعَالَى : ﴿ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعاً أَيُّهَ الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ﴾ [ النور (31) ] . W;a;Í;r w,a,dya m%ldY lrhs' # —´ æ úYajdijka;hsks" kqU,df.a ch.%yKh msKsi kqU,d ish¨ fokd miq;eú,s ù ^;õnd lr& w,a,dya foig yefrkak^fhduqjkak&'˜ ^iqrd wka-kq¾ ( 31&'
وَقالَ تَعَالَى : ﴿اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوْبُوْا إِلَيْهِ ﴾ [ هود (3)] . W;a;Í;r w,a,dya m%ldY lrhs'# —kqU,df.a mrudêm;shdKkaf.ka mõ iudj wheoskakææ wk;=rej kqU,d miq;eú,sù Tyq fj; fhduqjkak'˜ ^iqrd yqoa ( 3&'
وَقالَ تَعَالَى : ﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحا ﴾ [ التحريم (8) ] . W;a;Í;r w,a,dya m%ldY lrhs'# —´ æ úYajdijka;hsks" kqU,d ls<sá fkdjQ msßisÿ ^is;ska& w,a,dyaf.ka mdmCIudj wdhdpkd ^;õnd& lr.kak'˜ ^iqrd w;a - ;yaÍï( 8&'
وعن أبي هريرةَ (رضي الله عنه) قَالَ : سمعْتُ رسولَ الله صلى الله عليه وسلم يقول : « والله إنِّي لأَسْتَغْفِرُ الله وأَتُوبُ إِلَيْه في اليَوْمِ أَكْثَرَ مِنْ سَبْعِينَ مَرَّةً » . رواه البخاري . 13' w,a,dyaf.a ¥;hdKka ^i,a& ;=udKka m%ldY lrkq ;ud Y%jKh l< nj wnQ yqffrrd ^r,s& úiska jd¾;d lrk ,oS' —w,a,dya u; osjqrd m%ldY lrñæ ksh; jYfhkau uu osklg ye;a;Ej j;djlg;a jeäfhka w,a,dyaf.ka mdmCIudj weheo Tyq fj; fhduqjkafkñ˜' ^nqydß&' وعن الأَغَرِّ بنِ يسار المزنِيِّ (رضي الله عنه) قَالَ : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : « يَا أَيُّهَا النَّاسُ ، تُوبُوا إِلى اللهِ واسْتَغْفِرُوهُ ، فإنِّي أتُوبُ في اليَومِ مئةَ مَرَّةٍ » . رواه مسلم . 14' w,a,dyaf.a ¥;hdKka( ^i,a& ;=udKka mejiq nj w,a - w.¾ ìka hid¾ w,a uqiks ^r,s& ;=ud úiska jd¾;d lrk ,oS' —´ æ ckhsks" w,a,dya fj; fhduqù mdm CIudj whoskak' ksh; jYfhkau uu osklg ish j;djla w,a,dya fj; ;õnd lrkafkñ˜ ^uqia,sï&'
وعن أبي حمزةَ أنسِ بنِ مالكٍ الأنصاريِّ - خادِمِ رسولِ الله صلى الله عليه وسلم قَالَ : قَالَ رَسُولُ الله صلى الله عليه وسلم : « للهُ أفْرَحُ بِتَوْبَةِ عَبْدِهِ مِنْ أَحَدِكُمْ سَقَطَ عَلَى بَعِيرهِ وقد أضلَّهُ في أرضٍ فَلاةٍ » . مُتَّفَقٌ عليه . 15' w,a,dyaf.a ¥;hdKka ^i,a&;=udKka m%ldY l< nj t;=udf.a fiajlhl= jq wnQ yïid wkia ìka ud,sla w,a-wkaidß ^r,s&;=ud úiska jd¾;d lrk ,oS' —ldka;drhl w;=reokajQ ;u Tgqjd kej; yuqùfuka whs;slreg ,efnk ;Dma;shg;a jvd jeä ;Dma;shla ;u .e;af;l= ;udf.a mdm CIudj w,a,dyag we;sfjkafkah'˜ ^nqydß" uqia,sï&' وفي رواية لمُسْلمٍ : « للهُ أَشَدُّ فَرَحاً بِتَوبَةِ عَبْدِهِ حِينَ يتوبُ إِلَيْهِ مِنْ أَحَدِكُمْ كَانَ عَلَى رَاحِلَتهِ بأرضٍ فَلاةٍ ، فَانْفَلَتَتْ مِنْهُ وَعَلَيْهَا طَعَامُهُ وَشَرَابهُ فأَيِسَ مِنْهَا ، فَأَتى شَجَرَةً فاضطَجَعَ في ظِلِّهَا وقد أيِسَ مِنْ رَاحلَتهِ ، فَبَينَما هُوَ كَذَلِكَ إِذْ هُوَ بِها قائِمَةً عِندَهُ ، فَأَخَذَ بِخِطامِهَا ، ثُمَّ قَالَ مِنْ شِدَّةِ الفَرَحِ : اللَّهُمَّ أنْتَ عَبدِي وأنا رَبُّكَ ! أَخْطَأَ مِنْ شِدَّةِ الفَرَحِ » . uqia,sïys tk ;j;a m%ldYhl —kqU,df.ka flfkl= ^ldka;drhla jQ& lafIau N+ñhl ;u Tgqjd u; .uka lrñka isáhs' W! u; ;snQ Tyqf.a lEu îu iu. Tgqjd ^w;ruÕ& ke;s úh' Tyq yeu;eku fiõfõh' miqj ^W! ,efíú hk ke;skï cSj;aùug we;s n,dfmdfrd;a;= iqkaù ^urKhg iQodkï ù Tyq wi, msysá& .il fijeke,s hg je;sr isáfhah' ksfïIhlska tu Tgqjd Tyq bosßfha oiqka jQ úg Tyq ú.i ke.sg Tgqjd <Õg f.dia tys uqLjdvu w,a,df.k wêljQ i;=fgka jpk mg,jdf.k fufia jroaokakg úh' hd w,a,dya Tn udf.a .e;a;duh ud Tnf.a mrudêm;shd jkafkñ' hehs mejiqfõh' kqU,df.ka flfkl=g fujeks ;;a;ajhla Wodù Tyq ,nk i;=gg jvd w,a,dyaf.a .e;a;d w,a,dya fj; fhduqù w,a,dyaf.ka mYapd;a;dm jkúg w,a,dya wêl f,i i;=gq jkafkah' وعن أبي موسَى عبدِ اللهِ بنِ قَيسٍ الأشْعريِّ (رضي الله عنه) عن النَّبيّ صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : « إنَّ الله تَعَالَى يَبْسُطُ يَدَهُ بالليلِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ ، ويَبْسُطُ يَدَهُ بالنَّهَارِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ اللَّيلِ ، حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِها » . رواه مسلم . 16' kì ^i,a& ;=udKka m%ldY l< nj wnq uqid wíos,a,dya ìka lhsia w,a-wIawÍ ^r,s& ;=udKka úiska jd¾;d lrk ,oS' mõl< wfhl=g rd;%sfha CIudj ,ndoSug ksh; jYfhkau w,a,dya ;u w; os.= lrñka isáhs' ^iQodkïj isá& rd;%sfhys mõ l< whg CIudjoSug oj,ald,fha w,a,dya w; os.= lrñka isáhs' ^iQodkïj isáhs'& fuh br niakdysfrka Wodjk ;=re ^f,dal wjidkh oskh olajd& is÷ flf¾' ^uqia,sï&' وعن أبي هُريرةَ (رضي الله عنه) قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم : « مَنْ تَابَ قَبْلَ أنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِها تَابَ اللهُ عَلَيهِ » . رواه مسلم 17' w,a,dyaf.a ¥;hdKka ^i,a&;=udKka m%ldY l< nj wnQ yqfrhsrd ^r,s&;=udKka úiska jd¾;d lrk ,oS' —ljfrl= ngysßka ysre Wodùug fmr ^tkï f,dal wjidkhg fmr ;u mdmhka w,a,dya fj; bosßm;a lr miq;eú,s ù w,a,dya fj;& fhduqjkafkao" Tyqg w,a,dya iudj fokafkah'˜ ^uqia,sï&' وعن أبي عبد الرحمن عبد الله بنِ عمَرَ بنِ الخطابِ رضيَ اللهُ عنهما عن النَّبي صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : « إِنَّ الله عَزَّوَجَلَّ يَقْبَلُ تَوبَةَ العَبْدِ مَا لَمْ يُغَرْغِرْ » . رواه الترمذي ، وَقالَ : « حديث حسن » . 18' kì ^i,a&;=udKka m%ldY l< nj wî wíÿ¾ryaudka wíos,a,dya ìka Wu¾ ìka l;a;dí ^r,s& ;=udKka úiska jd¾;d lrk ,oS' —W.=r olajd m%dKh meñKSug fmr ^urKdikak fudfydf;a W.=f¾ mK wosñka ;gukak fmr& lrkq ,nk mdmCIudj wheoSu ksh; jYfhkau w;s W;a;ujQ" f.!rjKSh w,a,dya .e;a;df.a mõ CIudj ms<s.kS'˜ ^;s¾ños&' وعن زِرِّ بن حُبَيْشٍ ، قَالَ : أَتَيْتُ صَفْوَانَ بْنَ عَسَّالٍ (رضي الله عنه) أسْألُهُ عَن الْمَسْحِ عَلَى الخُفَّيْنِ ، فَقالَ : ما جاءَ بكَ يَا زِرُّ ؟ فقُلْتُ : ابتِغَاء العِلْمِ ، فقالَ : إنَّ المَلائكَةَ تَضَعُ أجْنِحَتَهَا لطَالبِ العِلْمِ رِضىً بِمَا يطْلُبُ . فقلتُ : إنَّهُ قَدْ حَكَّ في صَدْري المَسْحُ عَلَى الخُفَّينِ بَعْدَ الغَائِطِ والبَولِ ، وكُنْتَ امْرَءاً مِنْ أَصْحَابِ النَّبيِّ صلى الله عليه وسلم فَجئتُ أَسْأَلُكَ هَلْ سَمِعْتَهُ يَذكُرُ في ذلِكَ شَيئاً ؟ قَالَ : نَعَمْ ، كَانَ يَأْمُرُنا إِذَا كُنَّا سَفراً - أَوْ مُسَافِرينَ - أنْ لا نَنْزعَ خِفَافَنَا ثَلاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيالِيهنَّ إلا مِنْ جَنَابَةٍ ، لكنْ مِنْ غَائطٍ وَبَولٍ ونَوْمٍ . فقُلْتُ : هَلْ سَمِعْتَهُ يَذْكرُ في الهَوَى شَيئاً ؟ قَالَ : نَعَمْ ، كُنّا مَعَ رسولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم في سَفَرٍ ، فبَيْنَا نَحْنُ عِندَهُ إِذْ نَادَاه أَعرابيٌّ بصَوْتٍ لَهُ جَهْوَرِيٍّ : يَا مُحَمَّدُ ، فأجابهُ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم نَحْواً مِنْ صَوْتِه : « هَاؤُمْ » فقُلْتُ لَهُ : وَيْحَكَ ! اغْضُضْ مِنْ صَوتِكَ فَإِنَّكَ عِنْدَ النَّبي صلى الله عليه وسلم ، وَقَدْ نُهِيتَ عَنْ هذَا ! فقالَ : والله لا أغْضُضُ . قَالَ الأعرَابيُّ : المَرْءُ يُحبُّ القَوْمَ وَلَمَّا يلْحَقْ بِهِمْ ؟ قَالَ النَّبيُّ صلى الله عليه وسلم : « المَرْءُ مَعَ مَنْ أَحَبَّ يَومَ القِيَامَةِ » . فَمَا زَالَ يُحَدِّثُنَا حَتَّى ذَكَرَ بَاباً مِنَ المَغْرِبِ مَسيرَةُ عَرْضِهِ أَوْ يَسِيرُ الرَّاكبُ في عَرْضِهِ أرْبَعينَ أَوْ سَبعينَ عاماً – قَالَ سُفْيانُ أَحدُ الرُّواةِ : قِبَلَ الشَّامِ – خَلَقَهُ الله تَعَالَى يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاواتِ والأَرْضَ مَفْتوحاً للتَّوْبَةِ لا يُغْلَقُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْهُ . رواه الترمذي وغيره ، وَقالَ : « حديث حسن صحيح » . 19 is¾ ìka yqfnhsIa m%ldY lrhs' —uu i*ajdka ìka wiaid,a ^r,s&fj; ^jq^ fodajkh lrk l,ays& mdofha me<| isák mdjyka u; msßueoSu .ek úuiSug meñKsfhñ' túg Tyq^i*ajdka&" is¾ ìka yqfnhsIa æ l=ula i|yd meñKsfhyso@ lshd weiSh' —oekqu fidhd meñKsfhñ˜hs ms<s;=re ÿksñ' oekqu fidhkakdg Tyq fidhk oE flfrys ;Dma;shla ,nkafka kï" u,dhsldjre ;u mshdm;a ^my;g& úysÿjd ,kafkdahehs Tyq m%ldY lf<ah' túgu ˜u, uQ;%d my lÍfuka miqj ^jq¿ lÍfïoS ll=,a fiaoSu fjkqjg& yï im;a;= u; msßuoSu ^wd.u wkqu; lrkafkao@ hkak& .ek uf.a isf;a f,dl= l=;=y,hla ;sìKS' Tn ;=ud kì ;=udf.a iy.dñfhla neúka fï .ek kì ;=ud hula Tn oekqj;aj lshd weoaoehs oek .ekSu msKsi meñKsfhñ' hehs lSfjñ' túg Tyq ˜Tõ˜ wm .ufka fhoS isáhoS ckdn;a^Y=l%dKq msgùu ksid kEug wksjdrH wjia:dj,& yer idudkHfhka jq^ lrk úg ^m<uqj jq¿ lr im;a;= me,| .;aúg& osk ;=kl rd;%sh .;fjk ;=re ^jq¿ lÍfïoS& im;a;= fkd.e,ùu i|yd wmg t;=ud wK lr ;snqKs' tu ksid u, uQ;%d my lÍfuka miqj fyda ksod .ekSfuka miqo jq¿ lÍfïoS mdjyka fkd.,jd c,fhka msßueoSu m%udKj;a jkafkah'& miqj uf.a bÉPdj^wdYdjka& .ek kì ^i,a& ;=ud hula lshkq Tn weiqfõo@ —lshd uu weiqfjñ' túg Tyq Tõæ wms kì ^i,a&;=uka iu. .ukla hñka isáfhuq' tu wjia:dfõ ta wi,g meñKs msáir wrdì cd;slfhla uy yåka —´ uqyïuoaæ hkqfjka kì ;=udj weu;=fõh' kì ;=udo Tyqf.a y~g iudk y~lska Tyqg l:d lr —wjYH fohla ^;udf.ka oek.kak& we;akï wikakehs mejiSh' túg uu Tyqg^tu msáir wrdì cd;slhd& wu;d WUg úkdYhlau fõjdæ kqfò y~ wvqlr .kqæ kqU ksh; jYfhkau w,a,dyaf.a ¥;hdKka ^i,a&bosßfha isákafkah' tfia l:d lÍu kqUg ;ykï lrkq ,en ;sfí hehs lSfjñ' ta weiQ Tyq —w,a,dya u; osjqrd m%ldY lrñ' uf.a y~ wvq fkdlrñ' hs lSh' ;jÿrg;a l:d l< Tyq kì;=ud wu;d —ñksfil= hï iudchlg ^ck fldÜGdihlg& wdorh lrhs' tfy;a Tyq tu lKavdhug wh;a flfkl= fkdjkafkah' ^Tyqf.a ;;a;ajh l=ula jkafkaoehs weiSh'& Tyqg ms<s;=re ÿka kì ^i,a& ;=udfKda —ta ñksid wjika oskfhoS ;ud wdor l< flkd iu. tlaù isà hehs m%ldY l<y'˜ túgu mhska .uka lrk u.sfhl= wjqreÿ 40 fyda 70 mqrd .uka l< hq;= ÿrl mj;sk ngysr foi msysá fodrgqjla ms<sn| wmg ú.%y l<y' ^yoSia& m%ldYlhskaf.ka flfkl=jk iq*ahdka fufia m%ldY lrhs' ^tu fodrgqj& Idï ^isßhd& foaYh osidfõ msysgd we;' wyia yd fmdf<dj uejQ ojfiau tu fodrgqjo w,a,dya uejQfhah' mdmCIudj i|yd tu fodrgqj weÍ we;' ^wjika oskhg fmr& ngysßka ysre mdhk f;la th újD;j we;' ^;s¾ños&' وعن أبي سَعيد
سَعْدِ بنِ مالكِ بنِ سِنَانٍ الخدريِّ (رضي الله عنه) أنّ نَبِيَّ الله صلى الله
عليه وسلم قَالَ : « كَانَ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكمْ رَجُلٌ قَتَلَ تِسْعَةً
وتِسْعينَ نَفْساً ، فَسَأَلَ عَنْ أعْلَمِ أَهْلِ الأرضِ ، فَدُلَّ عَلَى رَاهِبٍ
، فَأَتَاهُ . فقال : إنَّهُ قَتَلَ تِسعَةً وتِسْعِينَ نَفْساً فَهَلْ لَهُ مِنْ
تَوبَةٍ ؟ فقالَ : لا ، فَقَتَلهُ فَكَمَّلَ بهِ مئَةً ، ثُمَّ سَأَلَ عَنْ
أَعْلَمِ أَهْلِ الأَرضِ ، فَدُلَّ عَلَى رَجُلٍ عَالِمٍ . فقَالَ : إِنَّهُ قَتَلَ
مِئَةَ نَفْسٍ فَهَلْ لَهُ مِنْ تَوْبَةٍ ؟ فقالَ : نَعَمْ ، ومَنْ يَحُولُ
بَيْنَهُ وبَيْنَ التَّوْبَةِ ؟ انْطَلِقْ إِلى أرضِ كَذَا وكَذَا فإِنَّ بِهَا
أُناساً يَعْبُدُونَ الله تَعَالَى فاعْبُدِ الله مَعَهُمْ ، ولا تَرْجِعْ إِلى
أَرْضِكَ فَإِنَّهَا أرضُ سُوءٍ ، فانْطَلَقَ حَتَّى إِذَا نَصَفَ الطَّرِيقَ
أَتَاهُ الْمَوْتُ ، فاخْتَصَمَتْ فِيهِ مَلائِكَةُ الرَّحْمَةِ ومَلائِكَةُ
العَذَابِ . فَقَالتْ مَلائِكَةُ الرَّحْمَةِ : جَاءَ تَائِباً ، مُقْبِلاً
بِقَلبِهِ إِلى اللهِ تَعَالَى ، وقالتْ مَلائِكَةُ العَذَابِ : إنَّهُ لمْ
يَعْمَلْ خَيراً قَطُّ ، فَأَتَاهُمْ مَلَكٌ في صورَةِ آدَمِيٍّ فَجَعَلُوهُ
بَيْنَهُمْ - أيْ حَكَماً - فقالَ : قِيسُوا ما بينَ الأرضَينِ فَإلَى أيّتهما
كَانَ أدنَى فَهُوَ لَهُ . فَقَاسُوا فَوَجَدُوهُ أدْنى إِلى الأرْضِ التي أرَادَ ،
فَقَبَضَتْهُ مَلائِكَةُ الرَّحمةِ » . مُتَّفَقٌ عليه .
20' kì ^i,a&;=udKka m%ldY l< nj wnQ ihsoa iwoa ìka ud,sla ìka iskdka w,a-l=oaß ^r,s& ;=ud úiska m%ldY lrk ,oSæ —kqU,dg fmr cSj;ajQ ñksiqka w;r ñksiqka 99 fofkfl= uerE ñksfila isáfhah' Tyq ^fï uyd mdmfhka ñoSug ud¾.hla fidhd .ekSu i|yd& uy fmdf<dj u; cSj;afjk mçjrhl= fidhd hoaoS tla mQclhl= Tyqg y÷kajd fok ,oS' Tyq mQclhd fj; meñK" —ksh; jYfhkau ñksiqka 99 fofkl= uerE ;udg mdm CIudj we;aoe hs úuiSh' túg tu W.;d —ke;˜ hkqfjka ms<s;=re ÿkafkah' jydu Tyqj o urd oud ishh iïmQ¾K lf<ah' bka miqj fï fmdf<dj u; f,dl=u mçjrhd lõoe@hs úuiSh' Tyqg tla W.f;l= y÷kajd fok ,oS' ^tu W.;d <.g .sh Tyq& —ñksiqka ish fofkl= uerE ñkS urefjl=g mdm CIudj we;ao@ hehs úuiSh' thg ms<s;=re ÿka tu W.;d —Tõæ ^Tng mdm laIudj we;'& Tng;a —;õndjg;a w;r lsisfjl=g ndOd lrkafka ljfrlao@' kqU wij,a ia:dkh lrd hkqæ tys w,a,dyag keuÿï bgqlrk hym;a ñksiqka isà' Tjqka iu. kqUo w,a,dyag keuÿï bgq lrkq' kqfò .ug wdmiq fkdhkq' th krl mßirhls˜hs mejiSh' Tyq hd hq;= ;ekg we;s ÿßka Nd.hla mhska hk úg Tyqg urKh <Õd úh' Tyqf.a ^m%dKh w;am;a lr.ekSfï& ldrKh ms<sn|j ryau;a^w,a,dyaf.a lreKdj& ms<sn| u,lajrhd^foaj ¥;hd& w;ro" fõokd;aul^w,a,dyaf.a o~qju& u,lajrhd^foaj¥;hd&w;ro ;¾lhla we;s úh' Tyq yoj;ska —;õnd˜ ^w,a,dyaf.ka mdm CIudj& me;+ wfhl= f,i w,a,dya lrd meñKs wfhl= nj lreKdjg iïnkaO u,dhsldjre lshd isáfhdah' Tyq lsisu hym;a l%shdjla fkdl< mõldrfhl= nj o~qjug iïnkaO u,lajre jdo l<y' ta wjia:dfõ ñksfil= ú,iska fjia.;a u,lajrfhl= tys meñKsfhah' l,ska isá u,dhsldjre fomsßiu Tyqj úksYaphg ;nd fuu wdrjq, bosßm;a l<y' —Tyq .uk mgka .;a ;ekg;a hd hq;= ;ekg;a w;r ÿr uek n,kak' Tyq l=uk ia:dkhg <xjkafkao Tyq thg whs;s jkafkahe˜hs ueosy;alrejQ u,lajrhd lSh' ta wkqj TjQyq ^fome;a;& uekafkdah' Tyq mmdCIudj m;d wd N+ñhgu <xùh' ta wkqj ldreKsljQ u,lajrhd Tyqf.a m%dKh w;am;a lr .;af;ah' ^nqydß" uqia,sï&'
iySya yoSihl fufia m%ldY fjhs' Tyq hym;a wh¨jkaf.a me;a;g wähla muK iómj isáfhah' tneúka Tyqo tu hym;a wh¨jkaf.ka flfkl= nj m;a flßKs' fjk;a iySya m%ldYhl w,a,dya fuu ^hym;a foaYfha& fmd<jg ^Tyq fj;& <xjk f,i;a" whym;a foaYhg Tyqf.ka wE;a jk f,i;a ^fmd<jg& wK lf<ah' wk;=rej ^u,dhsldjrhd& mejiqfõh' ta fol w;r ukskak' Tyq hym;a N+ñhg wähla <xù isákq TjQka ÿgqfjdah' tneúka Tyqf.a mdmhka CIud lrkq ,eîh' uqia,sï yd ;j;a m%ldYhl Tyq ;u urKh ,ÕdjQ jydu ìu jeà nv.dñka mqKHN+ñh lrd <xjQ nj ioyka fjhs'
وعن عبدِ الله
بن كعبِ بنِ مالكٍ ، وكان قائِدَ كعبٍ (رضي الله عنه) مِنْ بَنِيهِ حِينَ عمِيَ ،
قَالَ : سَمِعتُ كَعْبَ بنَ مالكٍ (رضي الله عنه) يُحَدِّثُ بحَديثهِ حينَ تَخلَّفَ
عن رسولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم في غَزْوَةِ تَبُوكَ . قَالَ كعبٌ : لَمْ
أتَخَلَّفْ عَنْ رسولِ الله صلى الله عليه وسلم في غَزْوَةٍ غزاها قط إلا في غزوة
تَبُوكَ ، غَيْرَ أنّي قَدْ تَخَلَّفْتُ في غَزْوَةِ بَدْرٍ ، ولَمْ يُعَاتَبْ
أَحَدٌ تَخَلَّفَ عَنْهُ ؛ إِنَّمَا خَرَجَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم
والمُسْلِمُونَ يُريدُونَ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ الله تَعَالَى بَيْنَهُمْ
وبَيْنَ عَدُوِّهمْ عَلَى غَيْر ميعادٍ . ولَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رسولِ الله صلى
الله عليه وسلم لَيلَةَ العَقَبَةِ حينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الإِسْلامِ ، وما
أُحِبُّ أنَّ لي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ ، وإنْ كَانَتْ بدرٌ أذْكَرَ في النَّاسِ
مِنْهَا . وكانَ مِنْ خَبَري حينَ تَخَلَّفْتُ عَنْ رسولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم
في غَزْوَةِ تَبُوكَ أنِّي لم أكُنْ قَطُّ أَقْوى ولا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ
تَخَلَّفْتُ عنْهُ في تِلكَ الغَزْوَةِ ، وَالله ما جَمَعْتُ قَبْلَهَا
رَاحِلَتَيْنِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهُمَا في تِلْكَ الغَزْوَةِ وَلَمْ يَكُنْ
رسولُ الله صلى الله عليه وسلم يُريدُ غَزْوَةً إلا وَرَّى بِغَيرِها حَتَّى
كَانَتْ تلْكَ الغَزْوَةُ ، فَغَزَاها رسولُ الله صلى الله عليه وسلم في حَرٍّ
شَديدٍ ، واسْتَقْبَلَ سَفَراً بَعِيداً وَمَفَازاً ، وَاستَقْبَلَ عَدَداً
كَثِيراً ، فَجَلَّى للْمُسْلِمينَ أمْرَهُمْ ليتَأهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهمْ
فأَخْبرَهُمْ بوَجْهِهِمُ الَّذِي يُريدُ ، والمُسلِمونَ مَعَ رسولِ الله كثيرٌ
وَلا يَجْمَعُهُمْ كِتَابٌ حَافِظٌ ( يُريدُ بذلِكَ الدّيوَانَ ) قَالَ كَعْبٌ :
فَقَلَّ رَجُلٌ يُريدُ أنْ يَتَغَيَّبَ إلا ظَنَّ أنَّ ذلِكَ سيخْفَى بِهِ ما لَمْ
يَنْزِلْ فِيهِ وَحْيٌ مِنَ الله ، وَغَزا رَسُول الله صلى الله عليه وسلم تِلْكَ
الغَزوَةَ حِينَ طَابَت الثِّمَارُ وَالظِّلالُ ، فَأنَا إلَيْهَا أصْعَرُ ،
فَتَجَهَّزَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم وَالمُسْلِمُونَ مَعَهُ وطَفِقْتُ
أغْدُو لكَيْ أتَجَهَّزَ مَعَهُ ، فأرْجِعُ وَلَمْ أقْضِ شَيْئاً ، وأقُولُ في نفسي
: أنَا قَادرٌ عَلَى ذلِكَ إِذَا أَرَدْتُ ، فَلَمْ يَزَلْ يَتَمادى بي حَتَّى
اسْتَمَرَّ بالنَّاسِ الْجِدُّ ، فأصْبَحَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم غَادياً
والمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أقْضِ مِنْ جِهَازي شَيْئاً ، ثُمَّ غَدَوْتُ
فَرَجَعْتُ وَلَمْ أقْضِ شَيئاً ، فَلَمْ يَزَلْ يَتَمَادَى بي حَتَّى أسْرَعُوا
وتَفَارَطَ الغَزْوُ ، فَهَمَمْتُ أنْ أرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ ، فَيَا لَيْتَني
فَعَلْتُ ، ثُمَّ لم يُقَدَّرْ ذلِكَ لي ، فَطَفِقْتُ إذَا خَرَجْتُ في النَّاسِ
بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَحْزُنُنِي أنِّي لا أرَى لي
أُسْوَةً ، إلا رَجُلاً مَغْمُوصَاً عَلَيْهِ في النِّفَاقِ ، أوْ رَجُلاً مِمَّنْ
عَذَرَ اللهُ تَعَالَى مِنَ الضُّعَفَاءِ ، وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللهِ صلى
الله عليه وسلم حَتَّى بَلَغَ تَبُوكَ ، فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ في القَوْمِ
بِتَبُوكَ : « ما فَعَلَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ ؟ » فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي
سَلِمَةَ : يا رَسُولَ اللهِ ، حَبَسَهُ بُرْدَاهُ والنَّظَرُ في عِطْفَيْهِ .
فَقَالَ لَهُ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ (رضي الله عنه) : بِئْسَ مَا قُلْتَ ! واللهِ يا
رَسُولَ اللهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إلا خَيْرَاً ، فَسَكَتَ رَسُولُ اللهِ صلى
الله عليه وسلم . فَبَيْنَا هُوَ عَلى ذَلِكَ رَأى رَجُلاً مُبْيِضاً يَزُولُ بِهِ
السَّرَابُ ، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم : « كُنْ أَبَا خَيْثَمَةَ
» ، فَإذَا هُوَ أبُو خَيْثَمَةَ الأنْصَارِيُّ وَهُوَ الَّذِي تَصَدَّقَ بِصَاعِ
التَّمْرِ حِيْنَ لَمَزَهُ المُنَافِقُونَ . 21' ;nQla hqoaOhg iyNd.s fkdjQ ;sfokdf.ka tla whl=jQ l(í ìka ud,sla ^r,s&;=udKkaf.a mq;a wíÿ,a,dya úiska m%ldY lrk ,oS' l(í ;=udKkaf.a weia fmkSu ke;sjQ miq Tyqf.a orejkaf.ka wíÿ,a,dya ^r,s&Tyqg u.fmkajkafkl= f,i lghq;= ^Wmia:dk& lf<ah' ^uf.a mshdjk& l#í ìka ud,sla ^r,s&;=ud ;nQla igkg w,a,dyaf.a ¥;hdKka iu. iyNd.s fkdjQ l:dj lshk úg uu wid isáfhñ' l#í ^r,s&fufia mejiqfõh' ;nQla igk yer kì ^i,a&;=uka iyNd.sjQ lsisu igkla ljo;a w;miq fkdlf<ñ' flfia fj;;a noa¾ igko ug w;miq úh' kuq;a tu igkg iyNd.S fkdjQ lsisfjl=g fodaIdfrdamKh lf<a ke;' ^fya;=j& w,a,dyaf.a ¥;hdKka ^i,a&yd uqia,sïjre l=frhsIajrekaf.a —fj<o lKavdhu ^g myr oSfï& n,dfmdfrd;a;=fjka msg;aù .sh neúKs' ^tfy;a& fkdis;+ wkaoñka Tjqka yd i;=rka uqK.eiS igka lÍug w,a,dya ie,iqï lf<ah' wm —wlnd˜ rd;%sfha kì;=ud fj; m%;s{d ÿka ^osjqreï ÿka& —wlnd˜ rd;%sh kñka y÷kajk rd;%sfha kì;=ud iu. tlg isá ksid noa¾ igk t;rï jeo.;a hehs ud ie,l=fõ ke;' ckhd w;f¾ noa¾ igk wlnd rd;%shg jvd jeo.;a njg l:dny flrek;a ud th .Kka .;af;a ke;' ;nQla igkg kì;=uka iu. fkdf.dia ud mudùug fya;=jQ l:dj fufiah' tu hqoaOh isÿjQ ld,iSudfõ ug ;snqk iem iïm;a yd YÍr Yla;sh jf.a ug lsis l,l ;snqfka ke;' fuu hqoaO ld,fhaoS ienúkau óg fmr /ialsÍug fkdyelsjQ jdyk folla /ialsÍug ;rï yelshdj ;sìKs' óg fmr igkaj,oS iyNd.s jk igk .ek wjidk fudfyd; olajdu jeä úia;rhla fkdlshk kuq;a fuu igk úia;rd;aulj ^kì;=udfKda& úia;r lf<ah' ta wkqj fuu hqoaOh os. .ukla hd hq;= ksid;a" ^frdaufha& úYd, fiakdjlg uqyqK osh hq;= ksid;a" ;o kshx ld,hl hdug isÿjk ksid;a iQodkï ùug wjYH mßos igka l< hq;= osidjo lshd ÿkay' igkg uqia,sïjre fndfyda fofkla iyNd.sjqk;a ta ms<snoj kduf,aLKhla fyda ,shdmosxÑhla fkdùh' l#í ;=ud ;jÿrg;a m%ldY lrñka —uqia,sïjrekaf.a ixLHdj jeä ksid igkg iyNd.s fkdjQ wh mjd w,a,dya jyS u.ska oekqj;a lf<d;a ñi oek .; fkdyel' kì;=ud tu igkg msg;ajQ ld,fha ^uoSkdfõ& rg b|s irejg yeoS b;s nrù wiajkq fk,Sug wdikakj mej;sk' .iaj, fijko ud yg ta flfrys isis,la f.k ÿkafkah' fuu lreK udf.a ukig m%n, ndOdjla úh' kì;=ud yd uqia,sïjre igkg hdug läuqäfha iQodkïjQy' uu Wfokau iQodkï ùug ,Eia;sù ug ´kEu fõ,djl msg;aùug myiq lï we;s ksid uu lsisu ;SrKhla fkdf.k wdmiq .sfhñ' kì ^i,a& ;=ud iy uqia,sïjreka hqoaOhg iQodkïjQy' WoEik f.dia Tjqka iu. iyNd.sù igkg iQodkï úh yelshs hk fÉ;kdfjka /oS isáfhñ' uu ksYaÑ; ;SrKhla fkdf.k wdmiq meñKsfhñ' fndfyda ld,hla ;snqKq fyhska u ´kEu wjia:djl iQodkï ù .sh yels hhs ud ugu lshd .;sñ' uqia,sïjreka iïmQ¾Kfhkau iQodkï jk f;la fuh ^udf.a udkisl;ajh& os.gu mej;=Ks' wjidkfha tu oskh meñKSh' kì ;=udKka iy.dóka msßjrdf.k bosßfhka isg .uka lÍug wdrïN l<y' kuq;a udf.a msg;aùu ms<sn|j lsisjla fï jk úg iQodkï fkdlf<ñ' ta jk úg;a uqia,sïjreka .ufkys fhoS isáhy uu Tjqka wìnjd hdug yelsfõ hehs uu is;=fjñ' kuq;a thg iyNd.sùug fkdyels úhæ w,a,dyaf.a ¥;hdKka ^i,a& msg;aù .sh miq ud k.rhg .sh úg uoSkdfõ l=ylhska f,i y÷kajkq ,enQ lSm fofkl=;a" ÿn,hska yd frda.Ska yefrkak ud jf.a wh lsisfjl= olskak ysáfha ke;' fuh ug úYd, is;a fõokdjla f.k ÿkafkah' ;nQla kue;s ia:dkhg hkf;la kì ^i,a&;=ud ud .ek úuid ke;' ;nQlays ;u iy.dóka iu. /|S isáhoS l#í ìka ud,slag l=ulajQfha oehs úuiSh' túg wnQ i,dud f.da;%hg wh;a flfkl= —Tyqf.a wdvïnr jia;%hka fol Tyqg ndOdjla ùhe˜hs lSh' tu wjia:dfõ ^thg yriajQ& uqwdoa ìka cn,a ^r,s& Tn fndre fkdlshkq' w,a,dya u; osjqrd m%ldY lrñ' hd riQ¨,a,dyaæ Tyq .ek fyd|la ñi krlla fkdokafkuq' hehs lSfõh' kì ^i,a&;=ud th wid ksy~j isáhy' tu wjia:dfõ ñßÕ=jla fia ^wE;ska& fmKqk' iqÿ we÷ulska ieriqk ñksfil= tkq ÿgq kì;=ud —wnQ flhsiud tkjd jf.a fmfka˜ hehs mejiQy' tajf.a wnQ flhsiud wkaidß ^r,sh,a,dyq wkayq& meñKsfhah' l=ylhska wekqïmo lshoaoS rg b|s ,dyla okaÿka iy.dñ Tyqfõ' kì;=ud ;nQla isg uoSkdj n,d wdmiq msg;ajQ nj ug wdrxÑùu;a iu. ug oeßh fkdyels lK.dgqjla we;s úh' l=ula fyda fndrejla lshd t;=ud ikid,Sug is;=fjñ" fyg osk t;=udf.a fldamhg flfia uqyqK foñoehs ugu lshd .;sñ' mjqf,a fyd| nqoaêu;a whf.ka Wmfoia ,nd .ekSug Woõ me;Sug Tyqg mjikq ,eîh' fufia úúO is;=ú,sj,ska .e,ùula ke; hk yeÕSuo we;s úh' i;Hh ñi fjk fohla t;=udg lSfuka jevla ke;s nj;a i;Hhu m%ldY lrk njg;a ;SrKh lf<ñ' fï w;r kì ;=udfKda uoSkdjg meñKshy' t;=ud .ukla f.dia meñKs úg fl,skau uiacsohg f.dia rlaw;a folla i,d;fha fhfohs' miqj ck;dj yuqùug wiqka .kS' tfia lÍfuka miq fujr igkg fkd.sh wh meñK úúO fya;+ka olajd osjqrñka hkak .shy' Tjqkaf.a ixLHdj 80la ;rï úh' kì;=ud o Tjqkaf.a ndysr lreKq ms<sf.k Tjqkag w,a,dyaf.a wdYs¾jdoh m;ñka wNHka;rh w,a,dya fj; Ndr l<y' wjidkfha uu meñKsfhñ' t;=udg ud i,dï lS úg ;rfyka isák wfhl= u| iskdjla mdkakd fia u| iskdjla mdñka' —fuys tkak' hehs lSy' uu bosßhg f.dia t;=ud wi, jdä jQfhñ' Tn igkg fkdtkakg fya;=j l=ulao@ Tn jdykhl ñ,oS .;af;a keoaoe@ hs weiSh' túg uu —w,a,dyaf.a ¥;hdfKksæ w,a,dya u; osjqrd mjikafkñ fï f,dalfha fjk ljfrl= fyda bosßfha uu jdäù isáfha kï l=ula fyda fya;=jla lshd Tyqf.a fldamfhka neyer fjkafkñ' ;¾l lÍfï yelshdjo ug we;' w,a,dya u; osjqrd lshñ' Tn ;=udg ud i;Hh lS úg Tn ;=ud ud;a iu. ;ryjk njo uu oksñ' ksh; jYfhkau fï iïnkaOfhka w,a,dyaf.a ;Skaÿj n,d fmdfrd;a;= fjñ' w,a,dya u; osjqrd lshñ' ug lsisu ndOdjla fkdue;' oekg ud i;=j we;s iem iïm;a yd YÍr Yla;sh ug lsisodl ;snqfKa ke;' —fudyq i;Hh m%ldY l<d˜ hehs kì;=ud m%ldY lr udj wu;d Tn ke.sákak' w,a,dya Tn .ek ;SrKhla .kS˜ hkqfjka m%ldY lf<ah' fï wjia:dfõ nkQ i,ud f.da;%hg wh;a lSm fofkl= ud miqmi ú;a Tn óg fmr lsisu mdmhla l< j.la wmg oek.kak keye igkg fkd.sh wfkla wh lS foaj,aj,ska tlla fyda Tng lshkak fkdyels jqKd' kì;=ud l< ^mdmCIudj .ek& m%d¾:kdj tu mdmhg m%udKj;a fjkak ;snqKd — hehs lSy' uu kì;=ud fj; wdmiq f.dia fndrejla ^ndOl ;snqK ksidu ug tkak fkdyelsjqfKahe˜hs& lshk ;rug Tjqka ug n, l<y' miqj uu —fï jf.a .eg¨jlg uqyqK ÿka ;j;a ljqreka fyda isáo@ lshd Tjqkaf.ka weiqfjñ' —Tõ Tn jf.au .eg¨jlg uqyqK ÿka ;j;a fofofkla isáhs' Tjqkago Tng jf.au kì ^i,a& ;=udfKda m%ldY lf<dahehs lSy' ta fofokd lõoe˜@hs úuiqfjñ' Tjqkaf.ka tla flfkla uqrdrd ìka rî w,a-Wuß ^r,s&fojekakd ys,d,a ìka Wfuhshd w,a-jdls*S ^r,s&hehs ms<s;=re ÿkay' Tjqka fofokd hym;a mqoa.,hskah' Tjqka noa¾ igkgo iyNd.s fjk ,oS' ^fï .eg¨jg& ta fofokd ^ug& wdo¾Yhla jkafkdah' bkamiq uu bj; .sfhñ' igkg iyNd.s fkdjQjkaf.ka wm ;sfokd iu. lsisfjl= l:d fkdlrk f,i kì ^i,a& ;=udfKda kS;shla mekjQy' thska ug fuu fmdf<dj tmd úh' fuu N+ñh ud fkdy÷kk wuq;= N+ñhla fia ug oeksks' fufia osk 50la .;úh' wfkla fofokd we~q l÷f,ka hq;=j ksjfiau .; l<y' uu ;reKfhl= ksid lvùoshg yd t<suykg .sfhñ' uiacsohg uqia,sïjreka iu. i,d;h i|yd .sfhñ' tfy;a lsisfjl= ud yd l:d lf<a ke;' uu kì ^i,a&;=ud fj; meñK i,dï lshñ' ^t;=ud thg ms<s;=re oS& f;d,a fi,fõú oehs uu n,ñ' t;=ud ud <Õskau jdäù isáfhah' ud t;=udg iómj isg i,d;fha fhfoñka weia fldKska n,ñ' túg wyl n,d .ks;s' uqia,sïjreka wmj fldka lÍu fufia os.a .eiqfkah' fï w;r ^tla oskla& wnQ l;dod ^r,s&;=udf.a j;a;g .sfhñ' Tyq uf.a ndmamdf.a mqf;l= jf.au ud b;d leue;s flfkls' Tyqg uu i,dï lSfjñ' w,a,dya u; osjqrd m%ldY lrñ' Tyq ug ms<s;=re ÿkafka ke;'—wnQ l;dod" w,a,dya u; osjqrd Tfnka wiñ' w,a,dya iy Tyqf.a ¥;hdKkag ud wdorh lrkafka keoao@ Tyqf.ka weiqfjñ' Tyq ksy~j isáfhah' kej;;a weiqfjñ' Tyq ksy~j isáfhah' kej;;a weiqfjñ' Tyq ksy~j isáfhah' miqj Tyq —w,a,dya iy Tyqf.a ¥;hdKkau fyd|ska okafkdahe˜hs lSh' uf.a weiaj,g l÷^msreKs' miqj uu tu j;af;ka msgjQfhñ' ^ojila& uu uoSkd k.rfha lv ùoshla osf.a .uka lrñka isáfhñ' isßhdfõ isg wdydr øjH yd OdkH j¾. fj<odu msKsi uoSkdjg meñKs f.dúfhla —l(í ìka ud,sla lõoe˜@hs úuiñka isáfhah' ta wjia:dfõ tys isá ck;dj —ta fudyqhe˜hs udj fmkajQy' jydu tu f.dúhd ud <Õg meñK .iaidka rcq úiska ,shk ,o ,shqula uf.a w;g ÿkafkah' th lshjQfhñ' tys —Tfí ñ;% kì ^i,a&;=ud Tnj m%;slafIam l< nj oek.;sñ' ms<sl=f,ka hq;a wmydihla f.k fok N+ñhl cSj;aùug w,a,dya Tng kshu lf<a keye' ^tuksid& Tn weú;a wm yd tlajkakehs tys ,shd ;snqKs' uu th lshjd fuh uyd mÍCIKhla jkafka hehs m%ldY lr tu ,shqu ,sfma oud mq^iaid oeuqfjñ' fufia osk 50ka osk 40lau .;úh' wm ms<sn|j ;ju —jyS˜^w,a,dyaf.a fy<sorõ& lsisjla my<ù ke;' fï wjia:dfõ meñKs kì ^i,a&;=udf.a mKsjqv lre ud wu;d —Tfí ìß|f.ka fjka ù isák f,i Tng kì ;=ud ksfhda. lf<ahe˜hs lSh' túg uu —uf.a ìß| oslalido lrkako@ tfia ke;akï l+ula l< hq;= oe@hs weiqfjñ' —keye wehg <x fkdù wE;aj isákake˜hs ms<s;=re ÿkafkah' uf.a wfkla ñ;=rkago tfiau ksfhda. ,enqKs' ta wkqj ud uf.a ìß| wu;d —fï ms<snoj w,a,dyaf.a ;SrKh ,efnk ;=re Tn Tfí fouõmshka fj; hkake˜hs lSfjñ' fï wjia:dfõ ys,d,a ìka Wfuhshdyaf.a ìß| kì;=ud fj; f.dia w,a,dyaf.a ¥;hdfKksæ ^i,a& —ys,d,a ìka Wfuhshd ÿn,j uy,q jhfia miqfjhs' Tyqg Wmia:dk lrkag lsisfjla ke;' ud Tyqg Wmia:dk lÍu Tn;=ud m%;slafIam lrkafkao@˜ lshd weiqjdh' ta weiQ kì;=ud —keye Tyq Tng <xfkdúh hq;=hs˜ lSy' tu ldka;dj ;j ÿrg;a l:d lrñka w,a,dya u; osjqrd m%ldY lrñ' Tyqg lsisfohla .ek yeÕSula ke;' Tyq tod isg wo olajd we~Q l÷f,kau l,a f.jkafkahe˜hs lSjdh' uf.a mjqf,a whf.ka iuyfrla —kqfò ìß| .ek;a kì;=ud fj;g f.dia wkque;sh ,nd.;af;d;a krlo@ ys,d,a ìka Wfuhshdyaf.a ìß| ieñhdg Wmia:dk lrkak wkque;sh ,nd .;a;Shehs lSy' uu ;reKfhl= ksid wkque;sh b,a,k úg l=ula lshdúfodaæ˜ hehs ms<s;=re ÿksñ' ñka miq osk oyhla .;ùu;a iu. wmg l:d fkdlr isàfï osk 50fya ld, iSudj iïmQ¾K úh' osk mky .;jQ tosk iqíyq i,d;h uf.a ksjfia by< uyf,a bgq lf<ñ' N+ñh úYd,jQuq;a b;d mgq tlla f,i th fmkqfkah' b;du;a fYdalfhka jdäù isáfhñ' ta wjia:dfõ flfkla —i,ajq˜ keue;s l÷ uq÷kg ke. uy yäka l(í ìka ud,sla" Tng iqn me;=ï ysñfõjdæhs oekqï ÿkafkah' jydu ^w,a,dyag ia;+;s lr& icaodfõ jegqfkñ' i;=gq odhl ksfõokhla ,enqk nj oek .;sñ' w,a,dya wmj CIud l< nj *ca¾ ^iqíyq& fõ,dfõ kì;=ud u.ska oekqï fok ,oS' ck;dj iqn me;Sug mgka .;ay' uf.a wfkla ifydaorhska fj;o tfiau iqn m;k wh .shy' wiqmsg ke.S fõ.fhka tla wfhl= udfj; meñKsfhah' miqj ud bosßhg meñKs wia,ï f.da;%hg wh;a flfkl= lkao Wvg ke.af.ah' Tyqf.a Yíoh wYajhl=g jvd fõ.j;a úh' ^Tyqo ug lIudj ,enqk nj lSh' Tyq ud fj; meñKs úg tu i;=gq odhl mKsjqv f.k tau .ek m%Yxid lr uf.a we÷ï fcdavq follau ;E.s ÿksuq' w,a,dya u; osjqrd lshñ' tod tu we÷ï fcdavq fol yer fjk lsisjla ug ;snqfKa ke;' fjk;a we÷ï fcdavq folla w;udre lr f.k we| .;sñ' miqj uu kì;=ud yuqùu i|yd msg;aù .sfhñ' w;r u. ck;dj fm< .eiS iqn m;ñka isáhy' uu uiacsÿka knúhg we;=,aùñ' tys kì ^i,a& ;=udfKda jdäù isáhy' ^udj ÿgq jyd kì iy.dókaf.ka& ;,ayd ìka Wfnhsos,a,dya ^r,s& ÿjf.k ú;a ud je<of.k iqn me;Sh' w,a,dya u; osjqrd m%ldY lrñ' uqydcs¾jrekaf.ka Tyq yer fjk lsisfjla ke.sg isáfha ke;' ;,ayd <Õ meje;s fuu ifydaor fm%auh ud ljodj;a wu;l lf<a ke;' ;j ÿrg;a l#í fufia mejiSh' B<Õg kì ^i,a& ;=ukag uu i,dï lSfjñ' t;=udf.a uqyqK i;=áka bms< f.dia ;sìKs' kì;=udfKda fufia m%ldY l<y' —Tfí uj Tnj m%iQ; l<dg miq fYa%IaG;u iqn me;=ï ,nk oskh wohs ^fuu iqndrxÑh& Tn ;=ukaf.kao@ w,a,dyaf.kaoe@ hs úuiqfjñ' fuh W;a;Í;r w,a,dyaf.a iqndrxÑhls˜ hs ms<s;=re ÿkay' kì;=uka ^hï lreKlska& i;=gg m;ajqfkd;a t;=udf.a uqyqfKa <i|la fuka oSma;shla olskak we;' th wmg oek.; yel' uu kì ^i,a& ;=uka bosßfha jdäù˜ w,a,dyaf.a ¥;hdfKksæ uf.a ;õndj ^mdmCIudj& w,a,dya úiska ms<s.ekSug l< .=K ie,lSula jYfhka uf.a ish¨u iïm;a w,a,dya yd Tyqf.a ¥;hdKkaf.a ud¾.fha okaoS tajdhska wE;aù isàug n,dfmdfrd;a;= fjñ˜hs lSfjñ' túg kì;=udfKda —^tfia fkdlrkak'&˜ Tfí jia;=fjka iuyrla Tn ;nd.kak th Tng jeo.;a jkafkahe˜hs mejiQy' —flhsn¾ ys msysá uf.a j;af;a fldgi uu ;nd.kakï"˜ ^b;sßh oka fokafkñhs& lSfjñ' bkamiqj uu —w,a,dyqf.a ¥;hdfKksæ ksh; jYfhkau uf.a i;Hjdoslu fya;=fldgf.k w,a,dya udj .,jd .;af;ah' uf.a cSú;fha b;sß ld, iSudj ;=<oS i;Hh yer fjk lsisjla l:d fkdlrñ' uf.a ;õndjgo fuh we;=<;a lf<ñ' hs m%ldY lf<ñ' kì;=uka bosßfha ud ÿka m%;s{dj^fmdfrdkaÿj& ksid w,a,dya ug i;H m%ldY lÍfuys lreKdj my< l<d fia fjk lsisfjl=g my< fkdl< nj uf.a yeÕSuhs' kì;=udg fmdfrdkaÿjQ oskfha isg wo olajd fndrejla .ek ud ys;=fõ ke;' b;sß ld,iSudj ;=<oSo w,a,dya udj wdrlaId lrhs hkak uf.a úYajdihhs' W;a;Í;r w,a,dya —,loa ;dn,a,dyq w,ka kìhshs j,a uqydcÍka''''''''''''''''''''' hk jdlHh;a' jw,;a;,d;;a ;s,a,oSk l=,a,s*Q'''''''''''''''''''˜ ys isg b;a;l=,a,dya jl+kQ uwia idoslSka hk jdlHh;a ^iQr;=;a ;õnd 118"119 fjk Y=oaO jpkho wm iïnkaOfhkau& my< lf<ah' w,a,dya bia,dufha iDcq u. ug fmkajQ od isg w,a,dya ug ,ndÿka W;=ïu iïm; f,i ud i,lkafka kì ;=ud bosßfha fndre lshd úkdY jQ fndreldrhska jf.a fkdù i;H m%ldY lÍuh' jyS my<fjñka ;snqk jljdkqfõoS fndre lS Tjqka .ek w,a,dya ;oska fy,dolskafkah' w,a,dya fufia m%ldY lrhs( —igka ìfuka wdmiq meñKs úg ^Tn,df.ka Tjqkag flfrk fodaIdfrdamkfhka fífrkak& Tjqkaj Tn,d fldka lrdú' hk yeÕSu ksid w,a,dya u; osjqrd m%ldY lr;s' tfyhska Tn,d Tjqkaj fldka lrkak' ksh; jYfhkau TjQyq wmsßisÿ wh jkafkdah' TjQyq yïn lr.;a foaj,a i|yd jQ l=i, ksrh jkq we;'˜ —Tjqka flfrys i;=gqlrjd .ekSu i|yd Tn,d bosßfha TjQyq osjqr;s' tu ksid Tn,d ^fkdoekqj;aj& i;=gqjqK;a i;H jYhfkau w,a,dya wmrdOlrejka .ek i;=gq fkdjkafkah' ^w,a-l=¾wdka 9(95-96&' l#í ;=udfKda fufia m%ldY lrhs' —fndre fya;= oelajQ wh kì;=udfKda ms<sf.k Tjqka i|yd m%d¾:kdo l<y' tfy;a wm .ek w,a,dya ;SrKhla .kakd ;=re l,a oeuQy' w,a,dya —m%udo flreKq ;sfokd˜ hkqfjka m%ldY lrhs igkg fkd.syska m%udojQjka f,i Tyq^w,a,dya& m%ldY lf<a ke;' ^ta fjkqjg& fndre fya;= olajd osjqrd th kì;=uka úiska ms<s.kq ,enQ mqoa.,hskag jvd —wm ;sfokd m%udo flreKq whhs' kì;=udfKda jyS my< jk f;la wm .ek ;SrKhla .ekSu m%udo l<y' tu w¾:fhka w,a,dya m%ldY lf<ah' ^nqydß" uqia,sï&' ;j;a m%ldYhl kì;=ud n%yiam;skaod oskhl ;nQla igkg .sh nj;a n%yiam;skaod msg;aùu t;=ud jvd;a m%shl< nj;a mejfia' ;j;a m%ldYhl kì;=ud .ukla wdmiq meñfKk úg fmrjrefõ ^¨y¾ i,d;hg fmr& meñfKk nj;a fl,skau uiacsohg f.dia rlaw;a folla i,d;h lr miqj uiacsofha jdäjkafka hehs ioyka fõ'
وَعَنْ أبي نُجَيد - بضَمِّ النُّونِ وفتحِ الجيم - عِمْرَانَ بنِ الحُصَيْنِ الخُزَاعِيِّ رضي الله عنهما : أنَّ امْرَأةً مِنْ جُهَيْنَةَ أتَتْ رسولَ الله صلى الله عليه وسلم وَهِيَ حُبْلَى مِنَ الزِّنَى ، فقالتْ : يَا رسولَ الله ، أصَبْتُ حَدّاً فَأَقِمْهُ عَلَيَّ ، فَدَعَا نَبيُّ الله صلى الله عليه وسلم وَليَّها ، فقالَ : « أَحْسِنْ إِلَيْهَا ، فإذا وَضَعَتْ فَأْتِني » فَفَعَلَ فَأَمَرَ بهَا نبيُّ الله صلى الله عليه وسلم ، فَشُدَّتْ عَلَيْهَا ثِيَابُهَا، ثُمَّ أَمَرَ بِهَا فَرُجِمَتْ، ثُمَّ صَلَّى عَلَيْهَا . فقالَ لَهُ عُمَرُ : تُصَلِّي عَلَيْهَا يَا رَسُول الله وَقَدْ زَنَتْ ؟ قَالَ: « لَقَدْ تَابَتْ تَوْبَةً لَوْ قُسِمَتْ بَيْنَ سَبْعِينَ مِنْ أهْلِ المَدِينَةِ لَوَسِعَتْهُمْ، وَهَلْ وَجَدْتَ أَفضَلَ مِنْ أنْ جَادَتْ بنفْسِها لله عَزَّوَجَلَّ ؟! » . رواه مسلم . 22' wnQ kqchsoa bïrdka ìka yqffihska w,a-yqidhs ^r,s&;=ud úiska jd¾;dlrk ,oS' cqfyhskd f.da;%hg wh;a ldka;djla w,a,dyaf.a ¥;hdKka ^i,a&fj; meñKshdh' weh wmpdrfha^.Ksldjla f,i& yeisÍu ksid .eíf.k isáhdh' weh —w,a,dyaf.a ¥;hdfKks" uu —yoa˜ kue;s nrm;, o~qju ú|sh hq;= jrola lf<ñ' ug o~qjï lrkakehs b,a,d isáhdh' fuh weiQ kì;=udfKda wef.a Ndrlre f.kajd —wehg wem Wmia:dk lrkak' weh orejd m%iQ; l< miq le|jdf.k tkakehs mejiQy' Tyqo ta wkqj lghq;= lf<ah' ^orejd m%iQ; l< miq wehj le|jdf.k wdfõh'& bkamiq wehf.a jia;%fhka wehj fmdrjkq ,enqjdh' kì;=ud wehg kshñ; o~qju ^jQ .,a.id urd oeóu& mekùfuka wk;=rej weh .,a .id urkq ,enqjdh' weh i|yd kì;=udfKda —ckdid˜ i,d;h bgq l<y' tu wjia:dfõ Wu¾ ^r,s& t;=uka ^i,a& wu;d —w,a,dyaf.a ¥;hdfKks" .Ksldjla jQ wehg;a Tn;=ud i,d;h fufyh jkafkaoehs weiSh' túg t;=ud —tu ;eke;a;sh fYa%IAG;u —;õndjla˜ lr ;u cSú;h w,a,dya fjkqfjka mß;Hd. l<dh' fuhg jvd l=i,la ^hym;a l%shdjla& ;j;a we;ao@ ueh l< ;õndj ^mdmlaIudj& uoSkd jdiSka ye;a;E fokl= w;r fnod osh yels ;rug weh ;õnd l<dh' ;õndj ^mdmlIudj&g;a jvd fYa%IAG jkafka hehs mejiSh' ^uqia,sï&' وعن ابنِ عباسٍ رضي الله عنهما أنَّ رَسُولَ الله صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : « لَوْ أنَّ لابنِ آدَمَ وَادِياً مِنْ ذَهَبٍ أحَبَّ أنْ يكُونَ لَهُ وَادِيانِ ، وَلَنْ يَمْلأَ فَاهُ إلا التُّرَابُ ، وَيَتْوبُ اللهُ عَلَى مَنْ تَابَ » . مُتَّفَقٌ عليه . 23' w,a,dyaf.a ¥;hdKka ^i,a& mejiq nj bìkq wíndia ^r,s& iy wkia ìka ud,slA ^r,s&hk fofokd úiska oekqï fok ,oS' —wdoïf.a mq;dg r;a;rka b,a,ula mEÿk;a ;j;a b,a,ula ^b,a,ï folla& ,enqfKd;a fyd|hs lshd wdYd lrhs' Tyqf.a lg miaj,ska ^ñKsjf,a miaj,ska& ñi fjk fohlska msrúh fkdyel' ^urKh olajd Tyq fuf,dj wdYdjkaf.ka we,S isà& mdmCIudj b,a,d w,a,dya fj; fhduqjkakdj ^;õnd lrkakd& w,a,dya ms<s.kS' ^nqydß" uqia,sï&' وعن أبي هريرة (رضي
الله عنه) أنَّ رسولَ الله صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : « يَضْحَكُ اللهُ
سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى إِلَى رَجُلَيْنِ يقْتلُ أَحَدهُمَا الآخَرَ يَدْخُلانِ
الجَنَّةَ ، يُقَاتِلُ هَذَا في سَبيلِ اللهِ فَيُقْتَلُ ، ثُمَّ يتُوبُ اللهُ
عَلَى القَاتلِ فَيُسْلِم فَيُسْتَشْهَدُ » . مُتَّفَقٌ عليه .
24' w,a,dyaf.a ¥;hdKka ^i,a& ksh;jYfkau mejiQ nj wnQ yqfrhsrd ^r,s& úiska oekqï fok ,oS' flfkl= ;j;a flfkl=j urd ouhs' miqj fofokdu iaj¾.hg msúiSu n,d w,a,dya iskdfihs' wfhla w,a,dyaf.a ud¾.fha igka lr osú mqohs' Tyqj uerE ;eke;a;d ^;õnd lr w,a,dya fj; fhduqfjhs& Tyqf.a ;õndj^mdmCIudj& w,a,dya ms<s.kS' bkamiq w,a,dyaf.a .e;af;l=ù hym;a l%shd lr ^Tyqo w,a,dyaf.a ud¾.fha igka lr ùrhl=fia osú msoSu fya;=fjka& iaj¾.hg iqÿiqlï ,nhs' ^nqydß" uqia,sï&'
f;jeks ud;Dldj ( bjiSu
u;= iïnkaOhs''' |
||||||||
|
|
||||||||